Stel je wil een video naar het Engels vertalen. Dan is de eerste vraag al: welk Engels? Brits, Amerikaans, Canadees, Australisch? Dat zijn alleen al vier verschillende markten met elk hun eigen cultuur.
De doelgroep van je vertaling bepaalt dus welke lokalisatie er nodig is. Daarom is het belangrijk dat je weet voor wie de video bestemd is. Daarna kun je de oorspronkelijke tekst voorzien van een vertaling met de juiste spelling en dingen die cultureel relevant zijn.
Denk hierbij onder andere aan het volgende:
Spreekwoorden en idioom #
Elke taal heeft uitdrukkingen die je niet letterlijk kunt vertalen – ze zijn gegroeid vanuit de cultuur, geschiedenis en humor van een volk. Een vertaler die dat negeert, produceert zinnen die technisch kloppen maar niemand begrijpt. Of erger: zinnen die onbedoeld grappig zijn.
“Nu komt de aap uit de mouw” is zo’n gezegde dat je niet letterlijk kan vertalen. Een Engelsman vraagt zich dan af welke goocheltruc je in petto hebt, en waar die aap dan precies vandaan moet komen. Voor hem is het juist een kat die uit de tas moet komen. Now that the cat’s out of the bag, snapt de man eindelijk waarom er geen touw aan vast te knopen was.
Cijfers, valuta en prijzen
Wanneer er getallen in je tekst voorkomen, is het belangrijk om een paar dingetjes rekening te houden. De manier waarop je ze schrijft en presenteert verschilt namelijk per land.
In het Engelse teksten schrijf je bijvoorbeeld getallen van één tot en met negen voluit (one, two, three), in het Nederlands doen we dat tot en met twintig.
Hoe ze met getallen omgaan in de Verenigde Staten is soms vreemd, helemaal sinds Trump aan het roer staat. Zo gebruiken ze daar bijvoorbeeld een punt als decimaal teken: $1,299.99. In het Nederlands is dat precies omgedraaid: €1.299,99. Als dat verkeerd op je website komt te staan, zijn je producten opeens duizend keer duurder.
Ook gebruiken ze niet overal de Euro, dus zorg ervoor dat je prijzen worden omgezet en je de juiste valuta gebruikt.
Datumnotaties en tijdsaanduiding
In andere landen gebruiken ze andere datumnotaties en soms zelfs hele andere kalenders. In Nederland kijken we graag naar Maan en is onze kalender gebaseerd op de zon, waar één jaar 365 of 366 dagen duurt. Maar in China kijken ze naar de maan voor hun kalender en blijven ze het liefst uit de zon, waardoor een jaar 354 of 355 dagen telt.
Ook met op tijd komen hebben ze in het buitenland vaak moeite. In Nederland kun je zeggen dat we om half zes gaan eten. Maar als je een Engelsman om half six uitnodigt, komt hij een uur te laat en heb je het eten al op. Engelsen zien half six namelijk als zes-en-een-half, oftewel 6:30 PM, ofwel 18:30 uur.
Culturele referenties
Humor, tradities en cultuur zijn diep geworteld in de samenleving waar ze vandaan komen. Wat in Nederland iedereen snapt, zegt een buitenlandse kijker vaak helemaal niets. Zonder die context valt een grap, een verwijzing of een voorbeeld volledig plat.
Zo weten wij precies wat een kringverjaardag is, waarom het erg is dat je oom een PVV-er is en waarom je een na afloop een Tikkie kunt verwachten voor het cadeau. Ook dit jaar was het weer een geschenkset van de Kruidvat welke in de krochten van een badkamerkast verdwijnt. Dit is aan buitenlanders voor geen mogelijkheid uit te uitleggen.
Als je tekst een verwijzing doet naar een bekend persoon, merk of een bekende situatie, moet je zorgen dat je het vervangt door iets herkenbaars in de doeltaal. Kun je dat niet vinden, laat het dan helemaal weg om verwarring te voorkomen.
Leestekens en typografie
Leestekens lijken universeel, maar zijn het niet.
In Duitsland gebruik je aanhalingstekens niet “zo”, maar „zo”.
In Frankrijk zijn ze een altijd al een beetje anders geweest, en gebruiken ze guillemets en zet men een spatie vóór elk dubbele punt. Dat ziet er dus zo uit : « Bonjour ! »
¡Ay, caramba! In Spanje schrokken ze daar zo van, dat zelfs het uitroepteken er ondersteboven van is.
Het zijn allemaal maar kleine puntjes van aandacht, maar ze vallen wel op bij een native beheerser van de taal.
Tone of voice
Nederlands is direct. Wie niet horen wil, moet maar voelen. Wij zeggen waar het op staat. Engels, zeker Brits Engels, is vaak formeler en indirecter.
Een Nederlandse zin als “Dit klopt niet” zou je niet snel één-op-één vertalen met “This is wrong.” Een nette Brit zegt liever “I’m not sure this is entirely accurate”. De lading is misschien hetzelfde, maar hij zegt het drie keer zo omzichtig. Alhoewel, na vijf pints vragen ze of je bloody serious bent, or are you taking a piss?
Hoe direct of indirect mensen communiceren verschilt enorm per cultuur, maar ook binnen subculturen in een land. Een vertaling die de toon niet aanpast, voelt al snel kil, bot of juist overdreven informeel aan.